Maatschappelijk prioriteringskader vanaf 1 juli 2026: dit zijn de belangrijke momenten voor gemeenten
Vanaf 1 juli verandert de manier waarop schaarse netcapaciteit wordt verdeeld. Voor gemeenten is dat een belangrijk moment. Het raakt woningbouwplanning, de behandeling van aanvragen in congestiegebieden en de momenten waarop meer duidelijkheid ontstaat over wat op het stroomnet nog mogelijk is. Tegelijk is 1 juli niet het moment waarop voor alle woningbouwprojecten direct duidelijk wordt of capaciteit beschikbaar is. De periode daarna staat in het teken van voorbereiding, nieuwe analyses en vervolgstappen. In dit artikel zetten we de belangrijkste momenten voor gemeenten op een rij.
1 juli is een nieuw startpunt, maar nog niet het eindbeeld
Per 1 juli 2026 verandert de werkwijze voor het verdelen van schaarse netcapaciteit. Daarmee verandert ook de manier waarop aanvragen in congestiegebieden worden behandeld en de volgorde waarin capaciteit beschikbaar kan komen. Dat betekent niet dat vanaf dat moment overal direct duidelijk is welke projecten door kunnen gaan en welke moeten wachten. Daarvoor zijn aanvullende berekeningen en regionale doorrekeningen nodig. De situatie op het stroomnet verschilt namelijk sterk per gebied.
Voor gemeenten markeert 1 juli daarom vooral het begin van een nieuwe fase. Een fase waarin het belangrijk is om zicht te hebben op projecten, planningen en de momenten waarop nieuwe duidelijkheid kan ontstaan.
De periode na 1 juli staat in het teken van voorbereiding
In de maanden na 1 juli blijft woningbouw voor veel gemeenten een centraal onderwerp. Juist in deze periode is het belangrijk om projecten te ordenen en scherp te krijgen welke plannen op welk moment relevant zijn. Voor projecten die verder vooruit liggen, is het belangrijk dat gemeenten hun woningbouwportefeuille, de fasering van projecten en de benodigde informatie goed in beeld hebben. Daarmee ontstaat niet direct extra ruimte op het net, maar wel een betere basis om gebruik te maken van de momenten waarop nieuwe stappen in het proces mogelijk zijn.
De periode na 1 juli is daarmee geen tussenfase om af te wachten, maar juist een periode om voorbereid te zijn op wat daarna volgt.
Waarom duidelijkheid per regio kan verschillen
Dat gemeenten niet allemaal tegelijk duidelijkheid krijgen, is geen uitzondering. Netcongestie is sterk lokaal. De hoeveelheid beschikbare ruimte verschilt per gebied en moet opnieuw worden vastgesteld op basis van de actuele belasting van het net, geplande uitbreidingen en de flexibiliteit die beschikbaar is.
Daarom is er geen landelijk moment waarop elke gemeente tegelijk hetzelfde antwoord krijgt. Landelijke signalen geven richting, maar zeggen niet automatisch iets over de beschikbare ruimte in een gemeente of op een specifiek netdeel.
Voor gemeenten betekent dit dat het verstandig is om rekening te houden met verschillende scenario’s. In sommige gebieden zal nog ruimte ontstaan, in andere gebieden blijft de wachttijd voorlopig realiteit. Juist die regionale verschillen maken zorgvuldige voorbereiding belangrijk.
Waarom 1 oktober voor gemeenten een belangrijk moment is
Na 1 juli is 1 oktober voor gemeenten het eerstvolgende belangrijke moment voor woningbouwprojecten met een langere doorlooptijd. Vanaf dat moment ontstaat voor gemeenten een belangrijk nieuw moment om woningbouwprojecten verder vooruit in de tijd een plek te geven in het proces. Daarmee kan voor die projecten eerder duidelijkheid ontstaan over hun positie op de wachtlijst voor transportcapaciteit.
Juist daarom is het belangrijk om in de periode daarvoor projecten te ordenen, de planning en fasering scherp te hebben en intern af te stemmen welke projecten voor de gemeente prioriteit hebben. Het gaat daarbij niet alleen om aantallen woningen, maar ook om de samenhang met gebiedsontwikkeling, lokale keuzes en de realistische uitvoerbaarheid van plannen.
Dit najaar ontstaat een nieuw ijkpunt
In het najaar volgt per gebied meer inzicht in de beschikbare netruimte. Dan wordt duidelijker waar nog capaciteit beschikbaar is, waar nog beperkte ruimte resteert en in welke gebieden pas later duidelijkheid ontstaat over de beschikbaarheid van capaciteit. Dat nieuwe inzicht ontstaat niet in één keer voor het hele land, maar stapsgewijs. De uitkomsten hangen samen met de regionale netstructuur, de actuele belasting van het net en de ruimte die technisch verantwoord kan worden vrijgegeven.
Voor gemeenten vormt dit najaar daarmee een nieuw bestuurlijk ijkpunt. Het is het moment om plannen opnieuw tegen het licht te houden, verwachtingen richting initiatiefnemers en bestuur te actualiseren en beter te bepalen welke projecten kansrijk zijn en waar nog onzekerheid blijft bestaan.
Wat kunt u als gemeente nu al doen?
Benut de komende periode om woningbouwprojecten goed in beeld te brengen, inclusief planning, fasering en onderlinge prioriteit. Op de website van de VNG vindt u hierover meer informatie. Zorg ook dat duidelijk is welke projecten in de komende jaren relevant zijn voor de gemeentelijke programmering en welke informatie nodig is om op de juiste momenten te kunnen handelen.
Houd in de bestuurlijke en ambtelijke afstemming daarnaast rekening met regionale verschillen. Niet elk gebied krijgt tegelijk of in dezelfde mate duidelijkheid. Realistische verwachtingen helpen om daar zorgvuldig op te sturen.
De veranderingen rond 1 juli maken de komende maanden dus belangrijk voor gemeenten. Niet omdat dan alles direct vaststaat, maar juist omdat in deze periode het fundament wordt gelegd voor de keuzes en duidelijkheid die daarna volgen.
Toolkits prioriteren en reserveren op het stroomnet
Netbeheer Nederland heeft toolkits beschikbaar voor kennisdeling, bewustwording en handelingsperspectief. Gericht op bedrijven met een kleine aansluiting, huishoudens en voor installateurs. Deze toolkits bevatten verschillende communicatiemiddelen zoals een nieuwsbericht, bericht voor sociale media, presentatie en Q&A’s. Die kunt u vervolgens zelf gebruiken. De toolkits zijn o.a. bedoeld voor gemeenten om te gebruiken in de communicatie naar inwoners en bedrijven. Deze toolkits vindt u hier.
Meer lezen: