Eerste in ons verzorgingsgebied: Parkstad Limburg en Enexis maken Buurtaanpak concreet met nadere overeenkomst
Netbeheerders en gemeenten staan voor dezelfde uitdaging: het elektriciteitsnet moet in hoog tempo worden verzwaard, terwijl er beperkte fysieke ruimte is en inwoners en ondernemers zo min mogelijk hinder mogen ervaren. Enexis en Stadsregio Parkstad Limburg kozen er daarom voor om hun samenwerking heel concreet te organiseren. In januari ondertekenden zij de allereerste Nadere Overeenkomst Buurtaanpak (NOK) in het verzorgingsgebied van Enexis. In dit artikel vertellen Stadsregio Parkstad Limburg en Enexis meer over deze mijlpaal, en wat andere gemeenten van deze aanpak kunnen leren.
De NOK: van intentie naar uitvoering
Enexis en de gemeenten in de Stadsregio Parkstad Limburg (hierna: ‘Stadsregio’) ondertekenden eerder een Samenwerkingsovereenkomst (SOK), waarin de partijen hun intenties voor een gezamenlijke aanpak voor netverzwaring vastlegden. Maar de stap van willen naar doen vraagt om duidelijkheid: wie doet wat, wanneer en hoe stem je met elkaar af? Daar is de NOK voor. Hierin staan procesafspraken over hoe Enexis, gemeenten en partners samen optrekken bij de buurtaanpak: buurt voor buurt het net verzwaren, slim plannen en werkzaamheden waar mogelijk combineren.
Daphne Verreth, directeur Energiesysteem en Omgeving bij Enexis, legt uit: “Wat deze overeenkomst zo bijzonder maakt, is dat het de eerste NOK is in ons verzorgingsgebied. In deze NOK zijn afspraken gemaakt over participatie, vergunningen, grondverwerving, rollen en verantwoordelijkheden en meer. Hiermee zorgen we ervoor dat vergunningsprocessen soepeler verlopen, de planning voorspelbaarder is en dat er minder risico op vertragingen is. Daardoor kunnen we richting inwoners duidelijker communiceren over waar en wanneer bepaalde werkzaamheden plaatsvinden.”
Voordelen van duidelijke afspraken
Voor de Stadsregio zijn de duidelijke afspraken ook welkom. “Als Stadsregio beseffen we hoe hoog de urgentie is om het net te verzwaren, en om daar vanuit ruimtelijk perspectief afspraken over te maken”, vertelt Bart Smeets, wethouder in Landgraaf en vicevoorzitter van de bestuurscommissie Ruimte & Mobiliteit bij Stadsregio Parkstad Limburg. “Verduurzaming is nodig en dat betekent vaak elektrificatie en extra belasting op het net. Daarnaast hebben we veel ruimtelijke plannen: voor woningbouw, accommodaties, voorzieningen en meer. Daar is flexibiliteit voor nodig. We willen niet dat we straks alleen nog maar kunnen bouwen waar er toevallig nog ruimte op het net is. Daarom werken we hier graag met Enexis aan mee, en ik ben er trots op dat Parkstad Limburg als voorbeeld kan dienen voor de rest van Nederland.”
Sterke samenwerking binnen Parkstad-Limburg
De overeenkomst is gesloten voor de gehele Stadsregio. Verreth: “Het feit dat we in onze eerste NOK in één klap afspraken hebben kunnen maken met zeven gemeenten, maakt deze stap nog groter.” Koen van Nieuwenhoven, die als programmamanager Ruimte en Mobiliteit bij Stadsregio Parkstad Limburg dit project begeleidde, beaamt dit: “Het is fijn dat we dit als regio gezamenlijk konden doen. We hebben een geschiedenis van sterke samenwerking tussen de gemeenten en het is goed dat Enexis dit inzag, zodat we voor alle betrokken gemeenten grotendeels dezelfde afspraken hebben kunnen maken.”
Regionale aanpak zorgt voor tijdsbesparing
De samenwerking rond de buurtaanpak bouwt voort op ervaring die de Stadsregio en Enexis al hadden, onder meer met een pilot in Landgraaf. Smeets: “Die pilot was de eerste netverzwaringsoperatie in heel Limburg. Daar hebben we veel van geleerd, bijvoorbeeld over de communicatie richting omwonenden. Het was daarom logisch om onze ervaringen bij dit project te vertalen naar gezamenlijke afspraken voor de hele regio, voor een zo soepel mogelijk proces.”
Het maken van uniforme afspraken kostte wat tijd, maar volgens van Nieuwenhoven betaalt die investering zich snel terug. “Het duurde ongeveer een jaar om tot alle afspraken te komen die we nu hebben, maar die tijd gaan we straks ruimschoots inhalen. Want Enexis had anders met elke gemeente aparte gesprekken moeten voeren.”
Uitdagingen blijven bestaan, maar lossen we samen op
Ondanks de NOK blijven uitdagingen bestaan, maar deze kunnen we nu samen aanpakken. Verreth: “We hebben te maken met schaarse ruimte, dus er moet nog steeds worden gezocht naar geschikte locaties voor transformatorhuisjes, vergunningsprocedures blijven bestaan en communicatie richting de omgeving blijft belangrijk. Maar deze processen doen we nu wel met elkaar, waardoor we er makkelijker doorheen lopen en sneller uitkomen. De rol van een gemeente is daarin dus essentieel, want die heeft een beter beeld van de toekomstige ruimtelijke plannen, en staat dichter bij de inwoners.”
NOK-afspraken in de praktijk
Nu de NOK is ondertekend, vertalen Enexis en de Stadsregio de afspraken door naar de praktijk. Per buurt en per project worden afspraken over efficiënt werken in de praktijk toegepast, zodat de netverzwaring snel kan plaatsvinden. Smeets: ‘Nu de afspraken concreet zijn, kunnen we een stuk sneller te werk gaan. Zeker voor grote projecten of de plekken waar transformatorhuisjes bij moeten worden gebouwd. Omdat we nu niet bij elk project over details hoeven af te stemmen, verwacht ik dat het soepeler en sneller verloopt.”
Duidelijke boodschap aan gemeenten
Voor gemeenten die voor hetzelfde traject staan, maar nog geen duidelijke afspraken hebben gemaakt, heeft Smeets het volgende advies: “Besef dat er een flinke opgave voor je ligt, dus investeer in het maken van goede afspraken met Enexis, en doe dat het liefst met een grotere regio van meerdere gemeenten waar je al vaker mee samenwerkt. Dat zal je uiteindelijk een hoop werk schelen.”
Van Nieuwenhoven voegt daaraan toe: “Wissel vooral ervaringen uit met andere gemeenten en leer van trajecten zoals deze. Neem ook zeker contact op met ons als stadsregio om te informeren over het proces. En daarnaast: probeer niet alles in de NOK tot in de puntjes te regelen. Het belangrijkste is om te starten met afspraken over de hoofdlijnen en vervolgens aan de slag te gaan, anders verlies je veel tijd op de details.”
Verreth: “Ik sluit mij daar helemaal bij aan. Gebruik de bestaande kaders als voorbeeld en ga met ons in gesprek, want we denken graag met je mee. Bovendien is het belangrijk om genoeg ambtelijke en bestuurlijke capaciteit binnen de gemeente te reserveren voor het opstellen van een NOK, want het kost wel even veel tijd en aandacht. Maar als je die afspraken eenmaal samen op papier hebt, merk je ook echt dat je sneller en efficiënter kan werken, en daar heeft iedereen baat bij.”